Ma jambe

Une nouvelle de : Nidhal Hamad

Traduit de l'Arabe par :

Brahim Darghouthi / Tunisie

 

Pour son bonheur, il était à la maison sans compagnon. Les occupants des autres chambres ont quitté les lieux ce beau matin ensoleillé pour aller faire des achats.

Ainsi, il s'est dit que se sera la plus belle des occasions pour  sommer sans être dérangé.

En dormant, il voulait se reposer et oublier les fatigues du boulot. Il aimait aussi ne plus penser aux scènes barbares d'un film de Hollywood qui hantait son éveil. Mais les cauchemars avaient dérangé son sommeil en lui montrant les étoiles de midi.

En pleine somme, il s'était trouvé qu'il lui manquait une jambe.

Mais c'est impossible ! Et des milliers de questions tombèrent sur sa tête : ou, quand et comment l’avait – t – elle perdue ?

Et il avait commencer à trotter en sautillant sur une seule jambe. Il avait peur de lui-même et de tout le monde. Il ne se rappelait pas comment avait eu lieu cette catastrophe .Tout se qu'il se rappelait, c'est qu'il s'était vu sans jambe et qu'il avait commencer à trotter en criant :

- Oh ! Ma jambe ! J'ai perdu la jambe et je ne peux plus courir !

Il ne s'était pas aperçu qu'il trottait à deux au moment ou il demandait qu'on lui ronde ce qui lui manquait. Il n'avait senti aucune douleur .Il n'avait pas vu du sang couler. Mais, il était sur qu'une jambe lui manquait. Et cette idée le terrorisait, le rendait comme un fou qui criait :

- Ma jambe ! J'ai perdu la jambe !

Avait – t – il perdu la jambe lorsqu'il a perdu ses rêves d'antan ?

L'avait – il dépossédée le jour ou il a perdu sa ville, ses voisins, son école et la plus pelle chemise qu'une mère pouvait offrir à un fils le jour de son anniversaire ?

Il avait voulu dormir pour rêver des oiseaux qui gazouillaient et chantaient, des fées qui semaient des fleurs, et de belles filles qui lui servaient les fruits du paradis.

Il avait dormi pour rencontrer Chérazad et écouter ses contes d'amour platonique, lui qui était passionné d'histoires d'amour. Un amour qu'il ne connaissait que dans les histoires et les contes car  son cœur n'avait jamais connu un vrai amour. Lui, qui était un enfant docile, patienté par les cours et qui ne ressemblait en rien à ses copains de classe. Et le plus important pour lui , c'était qu'il ne détestait pas la guerre car elle a été imposée contre son peuple , mais il aimait qu' on même qu' elle finisse à jamais parce que la guerre était toujours un feu qui brûlait et dévorait ses alentours .

Beaucoup de ses copains et de ses voisins ont été les victimes de cette guerre. En outre, c'était à cause d'elle que leur voisin El Hajj avait perdu sa jambe.

Ses amis et lui avaient une peur horrible de ce Hajj qui n'avait qu'une seule jambe. Et ils ne comprenaient pas ses secrets, car un jour, il marchait à deux et l'autre jour il n'aura qu'une .

Et ils discutaient, se demandaient, se questionnaient pour trouver des réponses à ce problème. Des réponses qui leurs convenaient …

Le Hajj , quant à lui , accablé par cette jambe synthétique et la fatigue qu'elle lui causait , surtout en été quand il faisait très chaud et humide. Et quand le frottement entre les extrémités de cette jambe amputée et la partie métallique de la jambe synthétique lui faisait très mal. Alors, il se débarrassait d'elle pour marcher en s'aidant de deux béquilles fabriquées essentiellement pour lui.

- Avez-vous perdu quelque chose mon cher ?

Cette voix lui parvenait du couloir, entre sa chambre à coucher et le salon de la petite demeure. Et lui, ne sachant pas si l'interlocuteur qui lui parlait, faisait partie du cauchemar ou bien du réel parce qu'il le voyait marcher à l'aide de sa béquille en le regardant dans les yeux.

A première vue, il avait cru que cet homme était El Hajj lui-même qui se tenait debout devant lui avec sa jambe synthétique et sa canne en fer. Lui qui a oublié après tant d'années en exil la forme et l'apparence du Hajj . Mais cet homme qui lui parle, ressemble d'une façon incroyable au Hajj de son enfance. Il a la même allure, la même barbe, les mêmes moustaches et le même gros genou.

Il est donc ici, devant moi, lui, qui s'est fatigué et a supporté beaucoup de douleur pour ne jamais sortir de la maison sans sa jambe synthétique. C'est lui qui se présente devant moi de nouveau. Il se porte bien maintenant. Il a ses deux jambes comme tout le monde. mais, c'est à moi de prendre sa place . Et me voilà avec une seule jambe puisque l'autre est allée avec le vent.

Il murmurait ses mots lorsqu'il a entendu le Hajj l'interpeller : 

- Ce n'est qu'une jambe en viande, en sang et en os . Et tu n'es  

Ni le premier ni le dernier qui a perdu sa jambe dans ce monde qui mérite qu'on le surnomme : le monde des sans jambes …

- Mais comment puis – je marcher avec une seule    ?

Je ne comprends pas cela. Et pour moi c'est difficile de répondre à cette question.  

Alors, pour l'encourager, le Hajj lui dit :

- L'homme qui perd une jambe ou une autre partie de son corps doit supporter ce malheur et se montrer courageux devant les autres gens parce que cet organe ne sera jamais de retour. Et  il devait continuera sa vie en attendant la Mort .  

En ce moment, il doit apprendre à vivre d'une manière nouvelle et bien connaître son nouveau chemin sans se différencier des autres, car s'il se distingue et quitte la masse il sera sans valeur. Il perdra alors la confiance en lui même et son avenir sera néfaste

Tu dois mon enfant accepter le fait accompli, mais tu doit le défier et t'en aller dans ton chemin avec audace et détermination.

Il a écouté les conseils du Hajj en marchant à ses cotés, chacun s'appuyant sur sa canne … Puis soudain, il lui a demandé de lui parler du secret de sa jambe amputée.

Et le Hajj lui répond en souriant :

- J'étais pêcheur. Chaque jour j'allais à la mer. Un matin, un  bateau s'est approché de ma petite barque. C'était un gigantesque bateau qui grouillait de pirates venus de tous les coins du monde. Ils étaient venus de loin, de très loin. Ces pirates descendirent sur notre terre. Ils avaient des apparences

Horribles qui faisaient très peur à tout le monde. Ils m'avaient obligé à être leur guide sur la cote. J'avais accepté de peur de leur chef qui avait une jambe en bois et qui cachait un œil d'un bandage noir.

En arrivant sur la cote, il y avait eu un vacarme et une grande confusion avec des coups de feu qui retentissaient ci et là.

D'un coup, j'avais remarqué que j'étais blessé et que j'avais perdu une jambe.

Je me suis réveillé dans une chambre à l'hôpital ou on me soignait. Lorsque j'avais repris mes forces, j'étais de retour à la mer jusqu'au jour ou j'ai trouvé la mort. Les anges m'ont remis dans cet endroit réservé aux morts amputés dans la vie.

- Qu'est que tu dit ? Tu es mort ? Des morts ? Un endroit réservé aux m ….

- Oui, j'ai perdu la vie, et c'est ici qu'on regroupe les m …

 Il ne savait pas comment il s'était redressé. Il croyait qu'il avait vraiment perdu la vie après que sa jambe a été amputée. Mais, il s'était retrouvé sur son lit. A bout de souffle, comme si quelqu'un le prenait à la gorge, il a pris le verre d'eau sur la table d'à coté et avait bu comme un assoiffé.

Un moment après, il a mis la main sur sa jambe. Elle était là. Il a touché l'autre jambe. Louange à Dieu, la voici. Il a commencé à rire de lui-même. Et sans penser au sommeil, il s'est rhabillé et a quitté la maison pour aller profiter du soleil.

www.safsaf.org

ترجمة عبرية للقصة

רגלי

נד'אל חמד

למזלו היה לבדו ללא שותפיו לבית. דיירי יתר החדרים יצאו בבוקר אל השוק לערוך קניות. הוא מצא בכך הזדמנות ואמר לעצמו שזהו הרגע הטוב ביותר להסתתר מפניהם במעט שינה.

הוא ישן מתוך רצון לנוח מעט מסבלו בעבודה וכן ממראות אחד מהסרטים ההוליוודיים הברברים..

אך הסיוטים הפתיעו אותו בצהרי היום.

ובשנתו או בחלומו מצא עצמו בלי רגל אחת. ראה עצמו חסר רגל, ולא האמין למראה עיניו, והכיצד קרה הדבר, ומתי, והיכן, ומדוע.

 פרץ בריצה על רגל אחת, כאילו היה ככל האדם, חושש לעצמו ומפני עצמו.

לא זכר כיצד קרה האסון. מה שזכר היה כי ראה עצמו ללא רגל והחל לרוץ כשהוא צועק: הוי רגלי... רגלי הלכה לאיבוד... איבדתי את רגלי... איבדתי אותה ואיבדתי את יכלתי לרוץ.:

לא שם לבו לכך שרץ בשתי רגליו כשהוא צועק ומבקש להזיר לו את רגלו. לא חש בכאב ולא ראה דם. אבל בטוח היה שאיבד את רגלו. נתקף בפחד ושגעון. כל מה ששמע היה את זעקתו:

רגלי!

איבדתי אותה!

האם אבדה במקום שבו אבדו חלומותיו הראשונים? האם אבדה ביום שאבדה עירו ואבדו שכניו ובית הספר והשכונה והחולצה היפה שאמו נתנה לו ליום הולדתו? החליט לישון. על מנת לחלום על ציפורים שרות ונערות משליכות לעברו פרחים, ונשים יפות המשקות אותו במשקה האהבה אשר נרקח מפרי גן העדן. נרדם על מנת לפגוש בשחרזאד אשר תספר לו סיפורי אהבה אפלטוניים. היה שבוי בעלילות אהבה אשר הכיר רק בספרים ובסיפורים. הוא לא התאהב ולא שבתה אף אחת את ליבו.

היה ילד שקט, ולאחר מכן נער בעל נטיה ללימודים, שונה מבני גילו בשכונה ובבית הספר. לא שנא את המלחמה כיון שנכפתה על עמו, ובו בזמן רצה שתשוב כלאומת שבאה. כיון שהינה כאש חיה השורפת כל דבר הנקרה בדרכה. והיא זו שלקחה ממנו את חברים ושכנים. כשם שהיתה כפי הנראה הסיבה לכריתי רגלו של שכנם, החאג'.

היו הם הילדים קופאים על מקומם מפחד מפני החאג'. הם ראו בו איש מפחיד כי היה חסר רגל. לא הבינו את סודו כאשר ראו אותו יום מהלך בשתי רגליו ולמחרת על רגל אחת. היו מתווכחים ושואלים איש את רעוהו ומפרשים ועונים ככל העולה על רוחם.

 

אך החאג' העמוס בדאגות רגלו התותבת ובקושי להלך בה בקיץ הלוהט, כיוון שהחום והלחות הציקו לו, וגרמו לחיכוך גדם רגלו הכרותה בתותבת, דבר אשר הסב לו כאב ופצעים לרוב. היתה זו הסיבה לכך שהסיר את התותבת ולהופיע מחץ לביתי ברגל אחת וקביים שבנה לשם כך.

האם אבד לך דבר?

 

הגיע אליו קול מהמסדרון הצר המבחבר בין חדרו לבין הסלון המשותף לדיירי המבנה הקטן. הוא לא ידע האם הגיע הקול מהחוץ או מחלומו הארור. במיוחד כיוון שהופיע לפניו עם מקל הליכה מבמבוק, ונעץ בו עיניים מרחוק.

ברגע הראשון חשב שהאיש הוא החאג' בכבודו ובעצמו, ניצב למולו על התותבת, נשען על מקל. כבר אינו זוכר במדוייק לאחר השנים הארוכות כיצד בדיוק נראה החאג'. אך האיש אשר דיבר אליו היה דומה לחאג' בילדותו. אותה חזות אותו זקן אותו שפם אותו עיקול הרגל ואותו גודל הברך. אותו מקל במבוק שהיה נשען עליו החאג'. זהו זה האיש אשר סבל רבות כדי לא לצאת פעמים רבות יתר על המידה את ביתו ללא התותבת. זהו החאג' בריא ושלם, ובשתי רגליים ככל האדם. הוא כמו כולם. אך אני הפכתי להיות כמוהו, כפי שהיה בעבר. בלי רגלי, זו שאבדה בלי שוב.

היה ממלמל לעצמו, עד אשר הגיע אליו קולו של החאג':

- היא איננה יותר מרגל, עשויה בשר עצם ודם.  ואינך הראשון ולא האחרון בעולם הזה, שאפשר לקרוא לו עולם בלי רגליים.

-  כיצד יכול אדם ללכת על רגל אחת? אני, באופן אישי, לא מבין, ומןצא קושי לענות על השאלה.

ועל מנת להקל מעליו את עול התשובה לשאלה, אמר לו החאג'

כאשר אדם מאבד את רגלו או אבר מאבריו עליו לעמוד איתן, ולהפוך את רצונו לברזל. כיון שהאיבר הכרות הלך ולא יחזור לעולם, אולם האדם נשאר חי עד יום מותו. ובזמן הזה עליו ללמוד את החיים מחדש ועליו ללמוד ללכת מחדש. עליו להמנע מלחפש הבדלים בינו לבין האחרים, כיוון שהגדרתו מחוץ לציבור במצב הזה מביאו לאובדן גמור ומערער את בטחונו העצמי ומשפיע על כל מסלולי חייו. עליך לקבל את המציאות החדשה להתמודד עם אתגריה ולהמשיך את חייך בעוז ובאומץ.

שמע לעצת החאג' ונסיונו כאשר כל אחד מהשניים מהלך על קביו. ברגע אחד אזר אומץ ושאל את החג' על סוד כריתת רגלו. אז ענה לו החאג' בחיוך: הייתי דייג דייג בים.. וביום מן הימים התקרבה לספינה הקטנה שלי ספינה גדולה עמוסה בשודדי ים זרים, באו אל הים שלנו לאחר מכן ירדו אל ארצנו. היתה להם חזות מפחידה ומאיימת.הם בקשו ממני להדריכם אל החוף. הסכמתי מתוך פחד ממנהיגם בעל הרגל התותבת. ובעין אחת שכסה אותה רטיה שחורה. כאשר הגענו אל החוף פרצה מהומה ויריות ולפתע מצאתי את עצמי פצוע ללא רגלי.

התעוררתי בחדר לבן בבית החולים. עם החלמתי חזרתי לים, לשכונה הישנה ושם נשארתי עד אשר פטר אותי האל מעול חיי והמלאכים הביאוני אל המקום הזה. מקום אשר בו קיבץ את המתים שאבדו את גפיהם בחיים.

האם אלוהים המית אותך?

כן..

באותו רגע התעורר בכוחות על טבעיים אחוז אימה, חשב שהוא מת לאחר כריתת רגלו. אך מצא את עצמו שרוע על מיטתו מותש ונושם בכבדות כמעט נחנק. לקח במהירות את כוס המים המונחת על השולחן הקטן שליד מיטתו, ושתה אותה עד תום. ולאחר שנרגע מעט, מישש את רגלו ומצא אותה במקומה וכך גם את הרגל השניה, שהיתה במקומה גם היא. צחק מעצמו. אך לא חזר לישון, לבש את בגדיו ויצא להנות מהשמש מחוץ לביתו.

 

מערבית: א. אשקר

 

 www.safsaf.org

 

س ا ق ي

قصة قصيرة  لنضال حمد

  لحسن حظه أنه وحده دون شركاء في المنزل .. فسكان بقية الغرف غادروا صبيحة هذا اليوم المشمس إلى السوق للتبضع .. لذا وجدها فرصة،حيث قال بينه وبين نفسه أنها اللحظة الأفضل كي يلوذ منهم بقليل من النوم ..

 نام وفي نيته أن يرتاح قليلا مما عاناه في العمل ومما رآه في أحد الأفلام الهمجية الهوليودية..

  لكن الكوابيس فاجأته في عز الظهر، وأرته نجوم الظهر كما يقولون ..

 ففي نومه أو حلمه وجد نفسه دون إحدى ساقيه.. رأى نفسه بلا ساق .. لم يصدق ما رآه وكيف حصل ذلك ومتى وأين ولماذا ..

  أخذ يركض على ساق واحدة كأنه إنسان غير كل البشر.. خاف من نفسه وعلى نفسه ..

 لا يتذكر كيف حصلت تلك المصيبة . كل ما يتذكره أنه رأى نفسه بدون ساق فأخذ يركض ويصرخ بصوت عالي : آه .. ساقي  ..  ضاعت ساقي .. راحت ساقي .. فقدتها وفقدت القدرة على الركض .

 لم يلفت انتباهه أنه كان يركض على ساقيه وهو يصرخ مطالبا بساقه .. ولم يشعر بالألم ولم ير الدماء.  لكنه كان متأكدا من فقدانه الساق.. لقد دخل في حالة رعب وهلع أو في حالة جنون وصرع . كل ما كان يسمعه هو صراخه :

  ساقي !

  أضعتها..

 ترى هل أضاعها حيث ضاعت أحلامه الأولى ... وهل فقدها يوم فقد مدينته وجيرانه والمدرسة والحارة وأجمل قميص أهدته له والدته في يوم عيد ميلاده.. كان قرر النوم لأجل أن يحلم بعصافير تزقزق وطيور تغرد وحوريات ينثرن الورد وجميلات يسقينه شراب الحب من ثمار الفردوس. نام كي يلتقي بشهرزاد لتقص عليه  بعض قصص الحب  العذري.. كان مولعاً بالغراميات التي لم يعرفها سوى من القصص والحكايات. فهو لم يعلق في شباك حب ولم يلفت انتباهه ما يمسك به من قلبه.

  كان صبيا هادئا وفتىً ذو توجهات مدرسية ، يختلف عن أقرانه في الحارة والمدرسة. لم يكره الحرب لأنها فرضت على شعبه،ولكنه بنفس الوقت لا يخفي رغبته بذهابها بلا رجعة. فهي كالنار المستعرة تلتهم وتحرق كل من يقع في دائرتها. وهي التي أخذت بعض زملائه وجيرانه . كما أنها قد تكون السبب في بتر ساق جارهم الحاج.

  كان مع أقرانه من الأطفال يتجمدون خوفا من الحاج،إذ اعتبروه رجلا مخيفا لأنه بلا ساق ، كانوا لا يفهمون أسراره حين يرونه يوم بساقين اثنتين ويوم آخر بساق واحدة. وكانوا يتناقشون ويسألون بعضهم ويحللون ويجيبون على هواهم..

 أما الحاج المثقل بهموم ساقه الاصطناعية ومشقة السير بها في الصيف الحار،حيث عادة ما تكون درجات الحرارة مرتفعة والرطوبة مزعجة. مما يجعل احتكاك ساقه المبتورة بأطراف الساق الصناعية أمرا مؤلما يتسبب بالأوجاع وبالجراح في كثير من الأحيان،بحيث لا يعود الحاج يقدر على استعمال ساقه الصناعية بل يضطر مجبرا للسير بدونها ، والظهور خارج منزله بساق واحدة، لكن بمساعدة عكازين صنعا خصيصا لمثل تلك الحالات.

 هل أضعت شيئاً ما يا عزيزي ؟

 جاءه الصوت من الممر الضيق الذي يقع بين غرفته والصالون المشترك لسكان المبنى الصغير. لم يعرف هل السائل جاء من الخارج أم أنه جزء من كابوسه اللعين. خاصة انه ظهر أمامه بعكازه الخيزراني، ونظر في بياض عينيه من بعيد.

 للوهلة الأولى ظن أن هذا الرجل هو الحاج نفسه ، يقف أمامه على ساق صناعية وعصاً معدنية. لم يعد  بعد سنوات الغربة الطويلة يتذكر بالضبط شكل وهيئة الحاج. لكن الرجل الذي يتحدث إليه أشبه ما يكون بحاج طفولته. نفس الوقفة ونفس اللحية ونفس الشارب ونفس ثنية الساق وضخامة الركبة. ونفس العصا الخيزرانية التي كان يستعملها الحاج. إذن هو هنا هذا الذي تعب وتحمل  وصبر كي لا يخرج في كثير من الأحيان من منزله بدون ساقه الصناعية... انه الحاج من جديد ويبدو انه على خير ما يرام. وبساقين مثل كل الناس.  هو مثل الجميع أما أنا فقد أصبحت مثله في الزمن السابق . بلا ساقي ، تلك التي ذهبت كمن ذهب ولم يعد..

  كان يتمتم بتلك الكلمات حين جاءه صوت الحاج :

 - هي ليست أكثر من ساق من لحم ودم وعظم. وأنت لست الأول ولا الأخير في هذا العالم الذي تصلح تسميته عالم بلا سيقان..

 - كيف يمكن للمرء أن يسير على ساق واحدة ؟ أنا شخصيا لا أفهم ذلك وأجد صعوبة في الإجابة على السؤال.

 ولكي يخفف عنه عبء الإجابة قال له الحاج :

 الإنسان حين يفقد ساقه أو عضو من أعضائه عليه الصمود والتحلي بالصبر وفولذة الإرادة. لأن العضو المبتور يذهب ولا يعود بينما الإنسان يبقى إلى أن يموت. وفي تلك الفترة يجب عليه أن يتعلم الحياة من جديد، والسير من جديد. وان لا يجد في نفسه أية فوارق عن الآخرين. لأن تصنيف النفس خارج المجموع في تلك الحالة يجعل الإنسان في خبر كان. ويجعل ثقة الشخص بنفسه مهزوزة وضعيفة. مما يؤثر على كافة مسارات حياته. عليك أن تقبل بالواقع الجديد وتتحداه وتمضي في مشوارك بهمة وعزم وجرأة.

 استمع لنصائح وإرشادات وخبرة الحاج  وهو يمشي إلى جانبه كل على عكازاته.. وفي لحظة عابرة جمع قواه وسأل الحاج عن سر بتر ساقه. فرد عليه الحاج وهو مبتسم: كنت صيادا أصيد السمك في البحر.. وذات يوم اقتربت من زورقي الصغير سفينة كبيرة كانت تعج بالقراصنة الغرباء الذي وصلوا إلى بحرنا ونزلوا برنا فيما بعد. بأشكالهم وهيئاتهم المخيفة التي تثير الرعب. طلبوا مني أن أكون دليلهم على الساحل. وافقت مجبرا وخوفا من زعيمهم الذي كان بساق واحدة خشبية. وبعين واحدة وضع فوقها لفافة سوداء. عندما وصلنا الشاطئ حدثت جلبة وإطلاق نار وفوضى وفجأة وجدت نفسي مصاباً وبدون ساقي.

 صحوت فيما بعد على نفسي في غرفة بيضاء في المستشفى حيث كانت تتم معالجتي. بعد أن شفيت عدت إلى البحر ، إلى الحارة القديمة وبقيت هناك حتى توفاني الله وأحضرتني الملائكة إلى هذا المكان. حيث يتم جمع الموتى الذين فقدوا أطرافهم في الحياة.  

 ماذا توفاك الله؟ موتى ومكان لل..

 نعم توفاني الله! ومكان لل ..

 بقدرة قادر في تلك اللحظة انتفض صاحبنا مرعوبا من الهلع،حيث ظن انه قد مات بعدما بترت ساقه..  ولكنه وجد نفسه فوق سريره يلهث ويكاد يختنق . فتناول على عجل كأس الماء الذي فوق الطاولة الصغيرة بالقرب من سريره.. شرب كل ما كان فيه.. وبعد أن هدأ قليلا .. تحسس ساقه فوجدها في مكانها وفعل الشيء نفسه مع الأخرى حيث وجدها أيضاً مكانها..  ضحك من نفسه .. لكنه لم يعد للنوم ، ارتدى ملابسه وخرج يتمتع بالشمس خارج المنزل

www.safsaf.org